Nhân kỷ niệm 194 năm ngày Quốc khánh Vương quốc Bỉ (21/07/1831 – 21/07/2025) - ngày Đức vua Leopold Đệ nhất, vị quốc vương đầu tiên lên ngôi – trân trọng gửi đến nhân dân Bỉ, các thành viên BelUnion cùng gia đình, bạn bè thân hữu những lời chúc tốt đẹp nhất, sức khỏe, hạnh phúc và an lành!
À l'occasion du 194e anniversaire de la Fête nationale du Royaume de Belgique (21/07/1831 – 21/07/2025) – jour de l'intronisation de Sa Majesté le Roi Léopold Ier, premier souverain du pays – nous adressons nos vœux les plus sincères de santé, de bonheur et de paix au peuple belge, aux membres de BelUnion ainsi qu'à leurs familles et amis.
~
Nhân dịp này xin giới thiệu với cả nhà bài hát “Le plat pays” do Jacques Brel sáng tác và thể hiện. Cùng với video bài hát, tôi mạo muội dịch lời bài hát với sự trợ giúp của một số công cụ dịch online. Vẫn biết “dịch” là “diệt”, đặc biệt là thơ, mà lại là thơ khó như của Jacques Brel - nhưng chúng ta vẫn mong muốn cảm nhận “song ngữ” – chấp nhận rằng chẳng có gì hoàn thiện.
~
Sau phần dịch là lời bình bài thơ do ChatGPT thể hiện. 😊
~
Le Plat Pays (par Jacques Brel) → Biên dịch
~
Avec la mer du Nord→Với biển Bắc
Pour dernier terrain vague→Với bãi đất hoang vu cuối trời
Et des vagues de dunes→Và những con sóng cồn cát
Pour arrêter les vagues→Ngăn nước xô bờ
Et de vagues rochers→Và những tảng đá mơ hồ
Que les marées dépassent→Mà thủy triều lượn qua
Et qui ont à jamais le cœur→Và mãi mãi trong tim
À marée basse→Ở mức nước ròng
Avec infiniment de brumes à venir→Với sương mù vô tận ào tới
Avec le vent de l'est→Với gió Đông
Écoutez-le tenir→Như muốn níu giữ
Le plat pays→Vùng đất phẳng lặng
Qui est le mien→Nơi tôi thuộc về
Avec des cathédrales→Với những nhà thờ lớn
Pour uniques montagnes→Là những ngọn núi độc đáo
Et de noirs clochers→Và những tháp chuông đen
Comme mâts de cocagne→Như cột buồm lễ hội
Où des diables en pierre→Nơi những con quỷ đá
Décrochent les nuages→Kéo mây xuống
Avec le fil des jours→Với dòng chảy tháng ngày
Pour unique voyage→Thay chuyến du hành độc nhất
Et des chemins de pluie→Và những con đường mưa
Pour unique bonsoir→Thay lời chào buổi tối
Avec le vent d'ouest→Với gió Tây
Écoutez-le vouloir→Lắng nghe nỗi niềm khao khát
Le plat pays→Vẫn vùng đất hiền hòa
Qui est le mien→Là xứ sở của tôi
Avec un ciel si bas→Với bầu trời thấp đến mức
Qu'un canal s'est perdu→Một con kênh đã lạc lối
Avec un ciel si bas→Với bầu trời thấp đến mức
Qu'il fait l'humilité→Tạo nên sự khiêm nhường
Avec un ciel si gris→Với bầu trời xám đến mức
Qu'un canal s'est pendu→Một con kênh đã mất
Avec un ciel si gris→Với bầu trời xám đến mức
Qu'il faut lui pardonner→Ta đành phải vị tha
Avec le vent du nord→Với gió Bắc
Qui vient s'écarteler→Đang bị xé toang
Avec le vent du nord→Với gió Bắc
Écoutez-le craquer→Hãy nghe tiếng gãy đứt
Le plat pays→Xứ sở hiền hòa
Qui est le mien→Xứ sở của tôi
Avec de l'Italie→Với chút gì đó của Ý
Qui descendrait l'Escaut→Xuôi dòng Escaut
Avec Frida la Blonde→Với Frida tóc vàng
Quand elle devient Margot→Khi nàng hóa thành Margot
Quand les fils de novembre→Khi những người con của tháng Mười Một
Nous reviennent en mai→Trở về vào tháng Năm
Quand la plaine est fumante→Khi đồng bằng sương khói
Et tremble sous juillet→Và run rẩy vào tháng Bảy
Quand le vent est au rire→Khi gió mang tiếng cười
Quand le vent est au blé→Khi gió mang hương lúa
Quand le vent est au sud→Khi gió thổi hướng Nam
Écoutez-le chanter→Hãy nghe gió hát
Le plat pays→Xứ sở bình yên
Qui est le mien→Nơi tôi thuộc về
---
Bình bài thơ “Le Plat Pays” của Jacques Brel
Credit: ChatGPT
Jacques Brel, danh ca và thi sĩ Bỉ gốc Wallonie, đã sáng tác bài thơ-chanson “Le Plat Pays” như một bản tình ca trầm lặng, sâu sắc dành cho quê hương Flandre – miền đồng bằng trống trải, thấp, trải dài bên bờ biển Bắc. Bài thơ, với phong cách đặc trưng của Brel – vừa lãng mạn, vừa cay đắng, vừa thiết tha – là một khúc ngợi ca mang tính biểu tượng về “vùng đất bằng phẳng” – không có núi non, không hùng vĩ, nhưng đầy nỗi niềm và bản sắc riêng biệt.
1. Không gian – “Vùng đất bằng phẳng” (Le plat pays)
Ngay từ nhan đề, “Le Plat Pays” đã khẳng định một đặc điểm địa lý, nhưng đó không chỉ là tả thực. "Vùng đất bằng phẳng" ở đây không chỉ là địa hình, mà là biểu tượng cho sự trống trải, mênh mông, buồn bã – và cũng là nơi chốn đầy gắn bó của tâm hồn thi sĩ.
“Avec la mer du Nord
Pour dernier terrain vague…”
Hình ảnh biển Bắc – lạnh lẽo, xám xịt, làm “mảnh đất trống cuối cùng” – gợi ra sự hoang vu, đơn độc. Những “vagues de dunes” (sóng cát), “vagues rochers” (đá lởm chởm), “brumes à venir” (làn sương mù còn chưa tới) – tất cả đều phủ lên vùng đất ấy một vẻ mờ ảo, bất định và u hoài. Đặc biệt, nhịp điệu chậm, lặp lại, và điệp ngữ “Le plat pays / Qui est le mien” (vùng đất bằng phẳng – là của tôi) như một lời khẳng định đầy yêu thương dù pha chút nỗi niềm.
2. Thời gian – sự đơn điệu và lặp lại
Brel không vẽ ra một quê hương thơ mộng đầy nắng hay ánh sáng. Ông mô tả nơi đó bằng những hình ảnh gần như tiêu cực: “le ciel si bas” (trời thấp đến mức kênh rạch lạc lối), “si gris” (xám xịt đến mức khiến người ta tự vẫn), “chemins de pluie” (con đường mưa thay cho lời chào buổi tối). Tất cả như diễn tả sự đơn điệu và buồn tẻ của cuộc sống thường nhật – nơi “le fil des jours” (chuỗi ngày) là chuyến đi duy nhất.
“Avec un ciel si gris
Qu’il faut lui pardonner”
Tuy nhiên, trong chính sự ảm đạm ấy, Brel vẫn thắp lên tình yêu âm thầm, vô điều kiện. Câu “qu’il faut lui pardonner” (ta phải tha thứ cho nó) thể hiện sự bao dung và gắn bó với nơi chốn, dù nó không lý tưởng.
3. Tâm trạng – sự giằng xé giữa gắn bó và khắc nghiệt
Sự thay đổi của gió từ Đông, Tây, Bắc, rồi Nam như những tâm trạng biến thiên của người con xa xứ nhớ quê hương. Gió Đông thì “tenir” (níu giữ), gió Tây thì “vouloir” (khao khát), gió Bắc thì “craquer” (nứt vỡ), và gió Nam thì “chanter” (hát vang). Gió chính là linh hồn của vùng đất ấy, như tâm trạng của người nghệ sĩ – đôi lúc khắc nghiệt, đôi lúc dịu dàng.
4. Sự sống và hoài niệm
Đoạn cuối là một cú chuyển cảm xúc quan trọng. Sau tất cả sự trống vắng và xám xịt, ta bắt gặp những tia sáng, những mộng mơ:
“Avec de l’Italie
Qui descendrait l’Escaut”
– Một chút nước Ý thơ mộng trôi dọc sông Escaut u buồn – như mong ước một vẻ đẹp nơi xứ sở tưởng chừng khô cằn.
“Quand la plaine est fumante
Et tremble sous juillet…”
– Khi đồng bằng rực lên khói nắng, khi gió mang theo tiếng cười, lúa chín và cả tình yêu – đó là lúc quê hương không chỉ là một chốn trống trải mà trở thành một vùng đất sống động, nhiều cảm xúc, đầy kỷ niệm.
Kết luận
“Le Plat Pays” là một bài thơ mang hơi thở chanson, giàu nhạc tính, thấm đẫm trữ tình. Nó không ngợi ca vẻ đẹp rực rỡ mà tôn vinh sự khiêm nhường, bền bỉ và chân thực của quê hương Brel – một vùng đất không có núi cao, không ánh hào quang, nhưng là “miền đất của tôi” – nơi trái tim luôn hướng về.
Đây không chỉ là một bài thơ – mà là một bản tình ca, một lời thú nhận của người con yêu quê bằng tất cả nỗi buồn và vẻ đẹp của chính nó.
~~~
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét